Dahilde İşleme Rejimi’nde Eşdeğer Eşya Sınırlamasının Etkileri

Dahilde işleme izin belgesi kapsamında Eşdeğer eşya kullanımının kısıtlanması hakkında uyarı ve öneri.

30.11.2020 tarihinde yayınlanan bakanlık talimatı ile pek çok sanayi girdisinin ithalatında eşdeğer eşya ithalatına izin verilmemesi fiilen talimatlandırılmıştı.

Aynı şekilde tarım ürünlerine ilişkin genelgede yapılan değişiklik ile yine bir kısım eşyanın diib kapsamında ithaline eşdeğer eşya kısıtlaması 2020’de genişletilerek uygulanıyor.

Mevcut durum ve olumsuzluklar

1. ihracat karşılığında güvenli ithalat yapan firmaların iş süreci sekteye uğrayabilecektir. Yani önceden ihracat ile muafiyet sağlanacak kesin ithalat miktarına göre ithalat yapan firmalar, bu güvenli hareket tarzını yitirmişlerdir. ihracatta yaşanan bir sürü belirsizliğe bu da eklenince firmalar bağlantı yaptıkları ihracattan önce ithalata yönelmek zorunda kalacaklardır.

2- Önceden ihracat ile, ithalat ve dolayısıyla imalatın maliyetini karşılama şansını bulan firmalar, bunu da yitirmiş olacaktır. Belki de işletme kredi faizinin yükselmesi kadar firmalara bir nakit sıkıntısı yaşatan uygulamaya dönüşecektir. Yani önceden ihracat mal bedeli tahsilatı ile sonra yapılacak ithalata ve imalata finansman/kaynak olarak kullanılmasının önü kesilmiş olmaktadır.

3- Yine firma ihtiyaçları ve ihracat sürekliliği ve yapılan anlaşmalar gereği özel şarta aykırı işlemler gerçekleşmesi nedeniyle diib kapatmada cezai durumlar ile karşılaşılacaktır. Oysa ihracatın teşvik edilmesi ve  ülke ihracatına katkı sağlayan firma, ithalat ihracat zamanlamasına dikkat etmemesi nedeniyle cezalandırılabilecektir. Yani taahhütü gerçekleştirmesine rağmen cezai durum oluşacaktır.

4- Son olarak bu uygulama ile yurt içi üreticilerin ürettikleri eşdeğer eşyanın yurt dışına gönderilmesinin de önü kesilmiş olmaktadır. Pandemi sürecinde belki yurt içinde üretilen özellikle bazı gıda maddelerinin yurt dışına çıkışına dolaylı bir engel konularak yurt içinde o eşyanın bulunabilirliği artırılmış olabilir, ülke çıkarları açısından önemlidir. Aksi yönde ihracatçı firmaların yurt içinden mal teminini özendirici bir süreç yaratmadığı kanatindeyim.

Öneri

1- Pandemi süreci de göz önüne alınarak bu özel şarta aykırı durumlar için cezaii duruma düşen DİİB’ler için en azından pandemi süreci atlatılana kadar bir geçici madde ile af getirilmelidir.

2- Yukarıda bahsedilen tüm süreçler değerlendirildiğinde ve uygulamanın devam ettirilmesi gibi bir sonuca ulaşılacak ise, gümrük ve DIR otomasyon sisteminde bir geliştirme yapılarak önceden ihracat yapılmasına sistemsel olarak müsaade edilmemesi gerekmektedir.

DIR otomasyon sisteminin sarfiyat tablosunda eğer ilgili ithalat kalemi miktarı toplam ihtiyaç miktarından fazla ise ihracata izin verilmeli, yok eğer sistemde toplam ihtiyaç ithalattan fazla ise ithalata izin vermemeli ya da fark bölümünü artıya geçirecek ihracata izin verilmemelidir.

Diğer türlü manuel veri kontrolü ve insana dayalı belge süreçlerinin takibi ve firma ihtiyaçlarının baskısı, hatayı çağırır mahiyettedir.

Tekstil Sektörüne muhtemel etkileri

01.12.2020 tarihinden sonra yeni belge alınırsa “ceplik”lerin dışında pek çok eşyanın eşdeğer kısıtlamasına tabi olacağı görülebilir. Eşdeğer eşya tespiti gerçekleşen ithalat ve gerçekleşen ihracat beyannameleri karşılaştırılarak ve her bir beyanname için sarfiyat tablosu oluşturularak gün gün ithalat ve ihracat miktarlarının karşılaştırılması ile yapılabilir. Bu şekilde belge kullanımı ise yine büyük sıkıntılara yol açacaktır.

Tekstil DİİB ithalat ihracat satırkodu sayısının fazlalığı, gerçekleşen sarfiyat tablosunun kontrolünün zorluğu ve elbette belge kapanış tarihinde yapılan gerçekleşme revizesi ile belge açıkken yokmuş gibi görünen eşdeğer eşya kullanımı, kapatmada birim sarfiyat oranı değişikliği ile eşdeğer eşya kullanımı ortaya çıkabilir.

YYS sahibi Tekstil firmalarına ayniyatta sağlanan avantajın “110 nolu özel şart”ın belgeye yazılmaması bakanlıktan talep edilebilir.

2006/12 sayılı Tebliğ’de özel şarta aykırı işlem gerçekleştirilmesi halinde uygulanacak yaptırım 45. maddede belirlenmiştir. Bu maddenin ilgili fıkrasına göre;

(4) Ayrıca;

a) Birinci ve ikinci fıkrada sayılan haller dışında, belge/izin kapsamında ithal edilen eşyanın işlem görmüş ürün olarak ihraç edildiğinin tespiti kaydıyla, Bakanlıkça/Gümrük Ticaret Bakanlığınca belirlenen şartlara uyulmaması durumunda,

b) Döviz kullanım oranının aranmayacağı haller haricinde, belge kapsamında ithal edilen eşyanın tamamı ihraç edilen işlem görmüş ürünün elde edilmesinde kullanılmış olsa dahi döviz kullanım oranının bu Tebliğ’in 17 nci maddesinin dokuzuncu fıkrasında belirlenen oranları geçmesi halinde,

belge/izin sahibi firma adına (bu firmanın başka bir firmanın belgesine yan sanayici olarak eklenmesi dahil) düzenlenmiş ve düzenlenecek belgeler/izinler kapsamında, Bakanlıkça uygun görüldüğü tarihten itibaren 6 ay süreyle indirimli teminat uygulanmaz. Firmaların bu fıkra kapsamında müteakip ihlallerinde teminat oranı, Bakanlıkça uygun görüldüğü tarihten itibaren ithalattan doğan vergi tutarının 2 (iki) katına kadar arttırılır.

(*) İkinci ihlalden sonra teminat oranı %200 ve 1 yıl süresince uygulanır.

Dahilde İşleme İzni ve İzin Belgelerine Ek Süre Verildi

31.12.2020 tarihinde yayınlanan 5. mükerrer Resmi Gazete’de DIR 2006/12 sayılı tebliğe Geçici Madde 36 eklenmiştir.

İlgili maddeye göre yeni corona virüs (Covid 19) salgını nedeniyle taahhüdünü yerine getiremeyen ihracatçılara yönelik olarak ;

1- Dahilde İşleme İzni/İzin Belge düzenlenme tarihi 01.01.2021 tarihinden önce olan

2- İhracat taahhüt hesabı henüz kapatılmamış dahilde işleme izin belgeleri/dahilde işleme izinleri ile ihracat taahhüt hesabı müeyyideli olarak kapatılmış ancak müeyyidesi kısmen de olsa tahsil edilmemiş olan dahilde işleme izin belgelerine/dahilde işleme izinlerine,

3- En son 30.06.2021 tarihine kadar Bakanlığa müracaatta bulunulması kaydıyla,

Bu müracaatın uygun görüldüğü tarihten itibaren belge/izin orijinal süresinin yarısını geçmemek üzere ilave süre verilir.

denilmektedir.

Eşdeğer Eşya Kısıtlaması hakkında Bakanlık Talimatı

İhracat Genel Müdürlüğü’nün 30.11.2020 tarihli talimat yazısı ile pandemi sürecinin başlangıcında olduğu gibi, özellikle ilave gümrük vergilerine ve ticaret politikası önlemlerine tabi ürünlerin eşdeğer eşya yerine ithal edilmesine sınırlama getirilmiştir. Bununla hammaddelerin yurt içinden temini, üretim artışı ve sürekliliği hedeflenmektedir.


Yazının ekinde yer alan eşya listesi için bu talimatın uygulanması istenmektedir.


Bildiğiniz gibi eşdeğer eşya kullanımına yasak getirmek demek, DİİB kapsamında önce ihracatın yapılamayacağı anlamına gelir. Dolayısıyla belge kapsamında belirtilen eşyalar, önce ithal edilip daha sonra ihraç edilmek zorundadır.


A- Bu çerçevede ekte yer alan TPÖ ve İGV’ye tabi listedeki eşyalar için;
Yeni Belge müracaatlarında
1- 01.12.2020 tarihinden itibaren alınacak yeni belgelerin özel şartlarında belirtilerek, ilgili eşyanın eşdeğer eşya yerine ithaline izin verilmemesi.

Mevcut belgelerde
2- 01.12.2020 tarihinden sonra yapılacak revize işleminde liste kapsamı eşyanın belgeye kaydedilmesinin istenmesi durumunda eşdeğer eşya yerine ithaline izin verilmemesi.
Liste kapsamı eşya daha önce belgede bulunmuyor ve eklenmek isteniyorsa “110 nolu özel şartın” belgeye kaydı gerekmektedir.

B- Ekte yer alan TPÖ ve İGV’ye tabi listeye yeni eşyaların eklenmesi durumunda;
Yeni Belge müracaatlarında

3- Yeni eşyaların ekteki listeye eklenmesinden sonra alınacak yeni belgelerin özel şartlarında ilgili eşyanın eşdeğer eşya yerine ithaline izin verilmemesi.

Mevcut belgelerde
4- İGV ve TPO kapsamı yeni eşyaların ekte bulunan listeye eklenmesinden sonra yapılacak revize ile liste kapsamı eşyanın belgeye kaydedilmesinin istenmesi durumunda eşdeğer eşya yerine ithaline izin verilmemesi.
Liste kapsamı eşya daha önce belgede bulunmuyor ve eklenmek isteniyorsa “110 nolu özel şartın” belgeye kaydı gerekmektedir.

şeklinde yorumlanabilecek talimat ile bakanlığın ilgili birimleri talimatlandırılmış ve liste kapsamı bu eşyaların önce ithal edilip sonra ihraç edilmesini zorunlu kılınmıştır.

“Bir gece ansızın” İndirimli teminat hakkını kaybedebilirsiniz…

2006/12 tebliğ’de yer alan kimi maddelerle indirimli teminat oranları düzenlenmiş ve bununla birlikte yine çeşitli maddelerde indirimli teminat hakkının nasıl yitirileceği belirtilmiştir.

Aşağıda bu maddeler sıralanmıştır. Dolayısıyla aşağıdaki maddelerde belirtilen rejime aykırı durumlardan birisinin gerçekleşmesi durumunda, bu hakkı yitiriyorsunuz.

Bunda anlaşılmayacak bir yan yok elbette, belirli şartlarla kazanılan muafiyet, istisna şart yerine gelmez ise kazanılan hak itirilecektir.

Fakat işin ilginç yanı, aşağıdaki maddelerden birini siz ihlal etmemiş olsanız bile indirimli teminat hakkınızı yitirebilirsiniz, ister YYS, ister OKS sahibi bir firma olun.

Çünkü tebliğin ilgili maddelerinde geçen “(bu firmanın belirtilen tespitin yapıldığı tarihten sonra bir başka firmanın belgesine yan sanayici olarak eklenmesi dahil)” ibaresinden dolayı, firmanızın DİİB’inde kayıtlı, rejime aykırı fiili işleyen yan sanayiciniz var ise, indirimli teminat hakkını yitirmesi durumunda firmanızın belgesinde de indirimli teminat oranı kullanılamamaktadır. Yani belgede kayıtlı yan sanayici firmadan dolayı firmanız işlemediği bir fiili işlemiş gibi cezalandırılabilir,

Yan sanayici çok kullanılan sektörlerde bu anlamda daha dikkatli davranılmak zorundadır.

Diğer taraftan yine ilgili maddelerin bir kısmında, indirimli teminat oranı hak kaybından muafiyet sağlayan şartlar da eklenmiştir. Bu şart: belge kapsamında önceden ihracat yapılmasıdır. Önceden ihracata tekabül eden ithalatta yine %10 indirimli teminat kullanılabilir.

2006/12 DIR tebliği indirimli teminat kullanılmamasını düzenleyen maddeler.

1-

Tebliğin 44. Maddesinin 2. Fıkrasına göre diib alınmasına ya da kapatmasına dayanak olan belgelerde tahrifat ya da sahte belge kullanılması durumunda indirimli teminattan yararlandırılmaz.

Süre: tespitin yapıldığı tarihten itibaren 1 yıl süre ile.

Muafiyet: tebliğin 9 maddesinin 7 fıkrasına göre yukarıdaki kısıtlama, önceden ihracatı yapılan eşyanın üretiminde kullanılan hammadde ithalatı esnasında indirimli teminat %10 olarak uygulanmasına gümrük idaresi izin verir.

2.

Tebliğin 45. Maddesinin “a ve b” bendinde özel şartın ihlali ya da döviz kullanım oranının belge kapatma esnasında aşıldığı tespit edilir ise indirimli teminattan yararlandırılmaz.

Süre: bakanlığın uygun gördüğü tarihten itibaren 6 ay süre ile

3.

Tebliğin 46. Maddesinin 2. Fıkrasında, yine beyanname ve belgelerde tahrifat ya da benzeri uygunsuzlukların tespit edilmesi durumunda firma indirimli teminattan yararlandırılmaz.

Süre: bakanlığın tespiti ve uygun gördüğü tarihten itibaren 1 yıl süre ile.

Muafiyet : tebliğin 9 maddesinin 7 fıkrasına göre yukarıdaki kısıtlama, önceden ihracatı yapılan eşyanın üretiminde kullanılan hammadde ithalatı esnasında indirimli teminat %10 olarak uygulanmasına gümrük idaresi izin verir.

4.

Tebliğin 46. Maddesinin 5. Fıkrasında, belge kapsamında ithal edilen eşyanın stoklarda bulunmaması durumunda indirimli teminattan yararlandırılmaz.

Süre: bakanlığın tespitinden itibaren 1 yıl süre ile.

Muafiyet : tebliğin 9 maddesinin 7 fıkrasına göre yukarıdaki kısıtlama, önceden ihracatı yapılan eşyanın üretiminde kullanılan hammadde ithalatı esnasında indirimli teminat %10 olarak uygulanmasına gümrük idaresi izin verir.

5.

Tebliğin 49. Maddesinin 2. Fıkrasında, kapatılan belgenin tekrar açılarak işlemlerinin tamamlanmasının talep edilmesi durumunda firma indirimli teminattan yararlandırılmaz.

Süre: bakanlığın tespitinden itibaren 6 ay süre ile.

DIR (DYS) otomasyon sistemine yönelik öneriler

Daha önce çeşitli mecralarda paylaştığım ve bakanlığa da iletilmiş olan DIR otomasyon sistemine yönelik önerilerimi tekrar güncelleyerek paylaşıyorum.

Öne çıkan başlıklar, resmi kurumlar arasında otomasyonun sağlanarak çeşitli belgelerin dır sistemine bu otomasyondan otomatik olarak gelebilmesidir.

Diğer önemli konu ise, belki de DIR sistemini süre olarak zorlayan belge kapatma süreçlerini kısaltacak öneridir.

Süreli dahilde işleme izin belgesi düzenlenmesi yerine yıllık hammadde ve mamül ihracat miktarları üzerinden ertelenen vergilerin tahsili ya da ödenen verginin hızlıca geri iadesi sistemi kurulabilir.

Böylece belge alınması ve kapatılması süreçleri ortadan kalkacak ve yalnızca yıllık taahhüt kapatma denetimine dönüşecektir.

Bu süreçlerde yer alan bakanlık personeli bu yıllık denetime yönlendirilse, ilgili bakanlık DİİB dışında pek çok konuda firmalar daha düzenli kayıt ve stok takibi yapacağından pek çok alanı da dolaylı olarak piyasada denetime almış olacaktır.

Dahilde İşleme Rejimi 2006/12 tebliği değişikliği ile Döviz Kullanım Oranları Sektörel ayrımlar tebliğ’den kaldırıldı

Değişiklikten önceki maddede sektörlere göre belirlenmiş döviz kullanım oranları mevcuttu.

Otomotiv sektöründe düzenlenen belgeler için azami %65,

deri ve deri mamulleri ile çimento, cam, toprak ve seramik ürünleri sektöründe düzenlenen belgeler için azami %60,

tekstil ürünleri sektöründe düzenlenen belgeler için azami %65,

konfeksiyon ve orman ürünleri sektöründe düzenlenen belgeler için azami %70,

bunun dışında kalan sektörler için azami %80 şeklindeydi.

1- Değişiklik ile DKO, sektörler için belirlenen oranları tebliğden kaldırılmış, azami %80 oran belirtilmiştir.

2- Yine sektörler için DKO’ları bakanlığın belirleyeceği belirtilmiştir.

3- 02.06.2020 tarihinde yayınlanan iç yazışma ile sektörler için DKO listesi yayınlanmıştır.

Pek çok kafa karışıklığına yol açan bu değişikliğin amacı aslında çok basit.

Döviz kullanım oranı, hammadde ve ihraç mamül fiyatlarından hesap edildiğine göre ve kur farklılıkları ve uluslararası artan korumacı tebdirler nedeni ile artan fiyatlardan dolayı döviz kullanım oranları sürekli bundan olumsuz etkilencektir.

Bu çerçevede Bakanlık güncel gelişmeleri daha hızlı yorumlamak üzere döviz kullanım oranı sınırlamasını sektörler için tebliğden çıkartıp daha hızlı uygulayacağı genel müdürlük kararları ile uygulamayı uygun görmüştür. Tebliğ değişikliğine gerek kalmadan genel müdürlük, döviz kullanım oranlarını yeniden tespit edebileceği anlaşılmaktadır. Bu da ihracatçı-imalatçı firmalarının işini zorlaştırmaz kolaylaştırır, doğru bir adım olacağını düşünüyorum.

02.06.2020 tarihinde yayınlanan İhracat Genel Müdürlüğü Yazısı‘nda belirtilen sektörel DKO’lar (tebliğ’de kısıtlı yer alan dko’larda değişiklik bulunmamaktadır.)

Değişikliğin yürürlük tarihi

29.05.2020 tarihinden itibaren düzenlenecek dahilde işleme izin belgelerinde bu değişiklik geçerli olacaktır.

Mevcut tebliğ ve değişiklilk getiren madde aşağıda karşılaştırılmıştır. Sarı renkle belirtilen kısımlar değişikliğe uğramış ve tebliğin ilgili maddesinden çıkartılmıştır.

Geçici 34. madde ve Corona Virüs Mücbir Sebep hakkından yararlanma şartları

28..11.2019 tarihinde yayınlanan 2006/12 DIR tebliğ değişikliği ile Geçici 34. madde kapsamında belgelere ek süre hakkı tanınmıştı.

Yine 18.03.2020 tarihli bakanlık makamı onayı ile Corona Virüs salgını nedeni ile dahilde işleme izin belgelerine mücbir sebep kapsamında ek süre hakkı verilmiştir. Mücbir sebep için müracaat tarihi 31.12.2020‘ye kadar sınırlandırılmıştır.

Aşağıdaki tabloda her iki durumda hangi belgelerin nasıl bu haklardan yararlanılacağı belirtilmiştir

Diib kapsami Pakistan ithalatlarinda Form A aslı istenmeyecek.

Ihracat genel müdürlüğünün bolge müdürlüklerine gonderdigi ic talimat ile, diib kapamalarda Form A veya menşe ispat belge asli /fotokopisi istenmeyecegi talimatlandirilmistir.

Dolayisiyla pakistan menseli girdiler diib kapsaminda ogt oraninda, dusuk vergi oranindan tev hesaplanacaktir.

Bu cercevede kapamada bekleyen dosyaların onemli bir sorunu çözülmüş olmaktadır.