Belgeden Belgeye Satış; Bir dipsiz kuyu!…

Dahilde işleme avantajlarını dezavantaja çeviren sistem…

Bildiğiniz gibi imalatçı bir firmanın aldığı diib kapsamında yaptığı üretim sonucunda elde edilen ürün (yarı mamül), ihraç edilebileceği gibi bir başka belge sahibi imalatçı firmaya yurt içinde teslim edilebiliyor. Dolayısıyla ithalatı yapan birinci belge taahhüdünü tamamlasa bile 2. belge ihracatı tamamlanmadan ve belgeyi kapatmadan birinci belge kapanmıyor.

Birinci belge sahibi firmalar belgelerini kapatmak için ikinci belge sahibi firmadan yeterince destek ve belge durum bilgisi alamadığından belge kapatma süreleri uzuyor. 

Süreler uzadıkça birinci belge ile ikinci belge sahibi firmalar arasında iletişim ve referans kişiler bilgisi de değişiyor ve kayboluyor.

Bu nedenle DIR sisteminde kapanmayan, kapanmayı bekleyen ve kapanamayan pek çok belge bakanlığı meşgul etmektedir.

Belgenin kapanmasının pek çok nedeni ve sorumlusu vardır fakat tüm yükümlülüklerini yerine getiren birinci belge sahibi en çok sorunu yaşayandır.

Özellikle DİİB kullanarak imalat gerçekleştiren bu türden firmanın kapanmayan dosyalardan dolayı tutarı hesap edilemeyen teminatları gümrüklerde beklemektedir ve çözülememektedir. (benim bildiğim 10 yıla varan bekleyen dahilde işleme izin belgeleri vardır.) İmalatçı üzerindeki banka teminat mektubu komisyonlarını hesap etmek bile dehşet verici olabilir.

Gıda ve tekstil’de yoğun olarak kullanılan bu sistemin acil olarak çözülmesi gereken sorununa DIR karar ve tebliğ değişikliği ile çözüm bulunması gerekmektedir.

Önerilerim:

1.      DIR otomasyon sisteminde yapılacak düzenlemeler
ile ;

a.      Birinci belge listelerinde (ihracat) satış yapılan firma ve diib satırkodu da bulunmalıdır.

b.     Yine birinci belge listesinde yer alan ikinci belge DİİB’lerin kapanıp kapanmadığına dair bilginin bulunduğu alan bulunmalıdır.

c.     İkinci belge sahibi, satın almayı gerçekleştirdiği faturayı sisteme girişini yaparken satışı yapan firma ve belge/satırkodunu da sisteme girebilmelidir. Dolayısıyla aynı faturayı birinci belge sahibinin tekrar sisteme girişine gerek kalmamış olur.

d.     Yurt içi faturaların sisteme “xml” formatında yüklenebilmesi sağlanabilir.

2.      İhracat Sayılan satış ve Teslimler Hakkında Tebliğ’de yapılacak değişiklik ile ;

Tebliğin 5. Maddesine eklenecek bir madde ile ya da 5.madde “J” fıkrasının kapsamı genişleterek tüm imalatçıları bu sisteme dahil edilebilir. Bu durumda belgeden belgeye satıştaki birinci belge sahibi firmaya, “D1” avantajlarını yitirmediği  bir “D3” belgesi düzenlenebilir. Bu durumda yarı mamülü üreten birinci belge sahibi kendi taahhütleri ile sınırlandırılır ve kendi belgesini ikinci belge kapatılmasını beklemeden sonuçlandırabilir.